Productielogistiek: materiaal naar de lijn en gereed product terug

Wat is productielogistiek?

Productielogistiek gaat over alles wat goederen doen tussen het moment dat ze je magazijn binnenkomen als grondstof en het moment dat ze als gereed product weer klaarliggen voor verzending. Planning bepaalt wat er gemaakt wordt en wanneer. Productielogistiek zorgt dat het juiste materiaal op tijd bij de lijn ligt, dat je weet wat er verbruikt is en dat wat terugkomt weer op de goede plek belandt.

In veel mkb-productiebedrijven loopt dat deel op papier of in een spreadsheet. De planner print een orderlijst, iemand van het magazijn zet de materialen klaar, en aan het eind van de dag boekt de administratie het verbruik af volgens de stuklijst. Dat werkt tot er iets afwijkt. Een rol folie blijkt korter dan gedacht, een doos schroeven valt om, een batch wordt halverwege afgekeurd. Op papier is alles volgens plan verbruikt. In de stelling klopt het niet meer, en dat merk je pas bij de inventarisatie in januari.

Van magazijn naar lijn en terug

Op de vloer heeft een productiestroom een vaste vorm, of je nu meubels assembleert of kruiden mengt.

Materiaal naar de lijn. Per productieorder wordt bepaald welke materialen nodig zijn. Een orderpicker haalt ze uit de stelling en brengt ze naar de lijn of naar een buffer ernaast. Gaat dat per order als één afgepakte set, dan spreek je van een kit. Dat lijkt op kitting voor verkoopsets, alleen is de klant hier je eigen productie.

Verbruik. Wat de lijn gebruikt, wordt afgeboekt. Hoe dichter dat bij het echte moment ligt, hoe beter je voorraadcijfer.

Onderhanden werk. Een halffabricaat dat een nacht staat te drogen of wacht op de volgende bewerking is voorraad. Volgens IAS 2 vallen goederen in het productieproces onder de voorraden. Dat onderhanden werk heet in het Engels work in progress, of WIP. Geef het een eigen locatie, net zoals je dat doet in je locatiesysteem in je magazijn.

Gereed product terug. Wat van de lijn komt, krijgt een label en gaat naar een locatie. Vaak eerst naar een kwaliteitszone, pas na goedkeuring naar de verzendvoorraad.

Restmateriaal en afval. Niet alles wat naar de lijn ging, wordt verbruikt. Wat over is, gaat terug naar een locatie. Wat afgekeurd of beschadigd is, wordt als afval geboekt en verdwijnt dus niet stilletjes uit de voorraad.

Werk je met levensmiddelen, dan komt daar traceerbaarheid bij. Verordening (EG) 178/2002 vraagt dat je per partij kunt aantonen van wie je grondstoffen kwamen en aan wie je product ging, en de NVWA controleert daarop. Op de vloer betekent dat: het batchnummer van grondstof en eindproduct moet bij elke stap mee. Op een GS1-128-label staat het batchnummer achter Application Identifier (10) en de THT achter (15). In de productiemodule van BizBloqs is die batchtracering van grondstof tot gereed product standaard: je ziet per doos eindproduct uit welke batches grondstof hij gemaakt is, en andersom.

Materiaalbeheer en stuklijsten

Materiaalbeheer is het deel van je voorraadbeheer dat over productie gaat: grondstoffen, halffabricaten en verpakkingsmateriaal. Je wilt per materiaal weten hoeveel er ligt, waar het ligt, wat aan welke productieorder is uitgegeven en wat er terugkwam.

De basis daarvoor is de stuklijst. Een stuklijst beschrijft welke materialen en hoeveel er nodig zijn voor één eenheid product. Een tuinset van vier stoelen en een tafel heeft een stuklijst met frames, latten, bouten en een doos. Uit de stuklijst en het aantal in de productieorder volgt de lijst die naar de lijn moet. Dat heet in het Engels een bill of materials, of BOM.

Vaak zit er nog een laag onder. De tafel uit die tuinset bestaat uit een onderstel dat je eerst zelf last, met een eigen stuklijst van buizen en voetjes. Dan heb je een meerlaagse stuklijst. Op de vloer werk je die van onder naar boven af: eerst het onderstel, dan de tafel.

Twee valkuilen kom je vaak tegen. De eerste is afboeken tegen de stuklijst in plaats van tegen het werkelijke verbruik. Dan is je stuklijst altijd „goed", ook als de lijn structureel tien procent meer lijm gebruikt. De tweede is dat stuklijsten in het ERP veranderen zonder dat de vloer het merkt. Laat het magazijn daarom met dezelfde stuklijst werken als de rest van het bedrijf, via één koppeling in plaats van een export op vrijdagmiddag.

Tijdregistratie met redencodes

Wie wil weten waarom een order langer duurde dan gepland, heeft meer nodig dan begin- en eindtijd. Daarom registreer je de tijd per order of per stap: starten, pauzeren, hervatten en stoppen. Bij elke pauze kies je een reden uit een vaste lijst, bijvoorbeeld „wacht op materiaal", „storing machine" of „omstellen". Zo'n lijst heet een set redencodes.

Na een paar weken zie je patronen. Valt de lijn vaak stil op „wacht op materiaal", dan zit het probleem in het klaarzetten en niet in de productie.

Uitvoeren, niet plannen

Productieplanning, capaciteitsberekening en materiaalbehoefte horen in je ERP of in gespecialiseerde planningssoftware. Daar zitten de verkooporders, de doorlooptijden en de kostprijzen.

Het magazijn voert uit wat daar besloten is. De productieorder komt uit het ERP, het magazijn zet klaar, boekt verbruik en meldt gereed product terug. Je planner werkt in zijn eigen pakket, je magazijnmedewerker scant op de vloer.

De productiemodule van BizBloqs

BizBloqs is een wms software voor magazijnen waar handwerk en automatisering samengaan. De productiemodule breidt die WMS uit met de stroom naar en van je productie:

• materiaal klaarzetten en verzamelen voor productie, en het verbruik boeken
• onderhanden werk ontvangen, met labels
• gereed product en ongebruikt materiaal terug ontvangen, met labels
• kwaliteitscontrole en het registreren van afval
• per stap volgen, of materiaal als kit door de productie laten gaan
• tijdregistratie via urenstaten, of met starten, pauzeren, hervatten en stoppen met redencodes
• stuklijsten, ook meerlaagse, die per niveau worden verwerkt
• batchtracering van grondstof tot gereed product

De module voert uit. Wat er gemaakt wordt en wanneer, blijft in je ERP of planningssoftware. De productieorders komen uit je ERP binnen via de koppelingen van BizBloqs. Die koppeling wordt gebouwd volgens de specificatie van jouw ERP, en langs dezelfde weg gaan verbruik en gereedmeldingen terug.

Eenvoudige assemblage heb je niet altijd een module voor nodig. De standaard WMS ondersteunt assemblage op order, tijdens het picken, en assemblage op voorraad. Denk aan een groothandel die een kraan met een losse slang als set verkoopt. Pas als je echte productieorders draait met materiaal naar de lijn, onderhanden werk en terugmeldingen, komt de module in beeld. Meer over de inrichting voor dit type bedrijf lees je bij het magazijn van een productiebedrijf.

Een voorbeeld: een fabrikant van verpakte zaden met één magazijn en twee afvullijnen. Per productieorder zet het magazijn een kit klaar met zaad uit een bepaalde batch, zakjes en dozen. De operator start de order op de scanner, pauzeert met redencode „omstellen" bij een wissel van zakformaat en meldt de dozen gereed. Elke doos krijgt een label met batchnummer. Wat aan zakjes over is, gaat terug naar de stelling; gescheurde zakjes worden als afval geboekt.

Pakketten

In het mkb-pakket zitten geen modules. Vanaf mkb+ neem je de productiemodule af tegen meerprijs plus configuratie. Bij Enterprise zijn alle modules inbegrepen en betaal je alleen de configuratie.

Wil je zien hoe jouw productiestroom er in BizBloqs uitziet? Je kunt direct een demo inplannen. Neem een stuklijst en een productieorder van een gewone dag mee, dan lopen we die samen door.

Wat is productielogistiek?

Productielogistiek is alles wat goederen rond de productie doen: grondstoffen en onderdelen klaarzetten en naar de lijn brengen, onderhanden werk bijhouden, gereed product ontvangen en restmateriaal en afval verwerken. Het gaat om de fysieke stroom en de registratie daarvan, niet om de planning.

Wat is het verschil tussen materiaalbeheer en voorraadbeheer?

Voorraadbeheer gaat over alle voorraad in je magazijn. Materiaalbeheer is het deel dat over grondstoffen, halffabricaten en verpakkingsmateriaal voor de productie gaat: hoeveel ligt er, waar ligt het, wat is uitgegeven aan welke order en wat komt er terug.

Wat is een stuklijst?

Een stuklijst is de lijst van materialen en aantallen die nodig zijn om één eenheid van een product te maken. Engelstaligen zeggen bill of materials of BOM. Het magazijn gebruikt de stuklijst om per productieorder te bepalen wat er naar de lijn moet. Bestaat een product uit halffabricaten met elk hun eigen stuklijst, dan heb je een meerlaagse stuklijst. De productiemodule van BizBloqs ondersteunt die en verwerkt ze per niveau.

Plant de productiemodule van BizBloqs mijn productie?

Nee. Productieplanning is geen functie van een WMS. Die blijft in je ERP of planningssoftware. De productieorders komen uit je ERP binnen via een koppeling die volgens de specificatie van dat ERP wordt gebouwd. De module voert uit: materiaal klaarzetten en uitgeven, verbruik boeken, onderhanden werk en gereed product ontvangen, afval en tijd registreren.

Hoort onderhanden werk bij de voorraad?

Ja. Volgens IAS 2 vallen ook goederen in het productieproces onder voorraden. Daarom wil je voor onderhanden werk net als voor gewone voorraad weten waar het staat en hoeveel het is.

Vanaf welk pakket is de productiemodule beschikbaar?

Vanaf mkb+, tegen meerprijs plus configuratie. Bij Enterprise zijn alle modules inbegrepen en betaal je de configuratie. In het mkb-pakket zitten geen modules.