Magazijn inrichten begint niet bij de stelling

Zeven getallen bepalen elke inrichtingskeuze. Ze staan allemaal in je ERP, en bijna niemand heeft ze ooit opgevraagd.

Zoek op magazijn inrichten en je vindt vooral stellingleveranciers. Gratis indelingsadvies, een tekening binnen een week, een showroom waar je kunt kijken. Dat is nuttig werk. Maar het begint bij het antwoord — een stelling — terwijl de vraag nog niet gesteld is.

We kochten ooit de vloer voor een huis tegelijk met het huis. Goede vloer, goede keus. Toen bleek het huis eerst verbouwd te moeten worden, en die vloer lag een jaar in andermans magazijn. Voor een stuk over magazijnen is dat een grap die zichzelf schrijft.

Het patroon is overal hetzelfde. De afwerking kun je vandaag kiezen: er is een showroom en iemand is enthousiast. Het funderingswerk is een spreadsheet die weken kost en niemand blij maakt. Dus wordt de afwerking eerst gekozen en het fundament er achteraf bij beredeneerd.

In magazijnen zien we twee versies steeds terug. „We willen een verticaal liftsysteem", omdat iemand er een op een beurs zag — soms precies goed, vaak voor een assortiment waar het nooit bij past. En de stille, duurdere variant: standaard palletstelling, één diep, omdat dat is wat je doet. Wie zes of acht pallets van hetzelfde artikel heeft staan, had met push-back twee tot drie keer de dichtheid kunnen halen op dezelfde vloer.

EénOrderprofiel — en waarom het gemiddelde liegt

Regels per order, als verdeling. Een magazijn waar de meeste orders één regel hebben, werkt totaal anders dan een magazijn waar de meeste orders er twintig hebben — en het gemiddelde van die twee zegt over geen van beide iets.

Onze vuistregel — een planningsuitgangspunt, geen marktcijfer: onder ongeveer 1,4 regels per order ben je een één-regelbedrijf, wat verkoop er ook van vindt. Tussen 1,4 en 4 zit het lastige midden waar zones gaan lonen. Boven 4 is niet het lopen maar het samenvoegen de kostenpost. Een dikke staart aan beide kanten is twee getallen, geen één.

Splits per kanaal. Bol-orders en groothandelsorders in één dataset middelen uit tot een profiel dat geen van beide beschrijft. Laat geannuleerde orders, interne verplaatsingen en monsters apart staan in plaats van ze te wissen: als interne bewegingen een flink deel van je regels zijn, is dat een bevinding.

TweeHet volume, en de vorm van het jaar

Orders per dag is niet het getal. De verhouding tussen piek en gemiddelde is het getal, want alles — docks, pickplaatsen, mensen, verzendbanen — moet de drukste week overleven, niet de gewone.

Nederland heeft daarbij een eigen kalender. Black Friday, Sinterklaas en Kerst liggen binnen een paar weken achter elkaar, en ze stapelen. Hoe scherp dat is, laat het grootste pakketnetwerk van het land zien.

Reken het voor jezelf uit. Tel orders per kalenderdag over vierentwintig maanden, zoek de drukste week en deel door het gemiddelde per dag. Neem de drukste week, niet de drukste dag: één uitschieter is ruis, een week is een ontwerpeis. En tel op verzenddatum, niet op besteldatum — het magazijn voelt de dag dat het verstuurt.

En de piek binnen de dag

Onder de seizoenspiek zit een derde piek die bijna niemand meet: hoe laat komen orders binnen? Neem twee bedrijven met 1.200 orders per dag. Het ene krijgt ze gelijkmatig vanaf acht uur. Het andere krijgt het grootste deel tussen drie en vijf, tegen de lichtingstijd van de vervoerder. Hetzelfde volume, een ander gebouw. Sla orders op met tijdstip, niet alleen met datum — achteraf reconstrueer je het niet. Deel twee gaat grotendeels over dit getal.

DrieArtikelbeweging — hoeveel pickplaatsen je nodig hebt

Dit getal bepaalt de omvang van het gebouw, en het is het getal dat we het vaakst geschat zien. Niet elk artikel verdient een pickplaats: dat is dure vloer op werkhoogte, je waardevolste vierkante meters.

Waarom we hierop hameren: we liepen ooit door het gloednieuwe magazijn van een klant, telden de pickplaatsen en vergeleken ze met het aantal artikelen dat ons bij binnenkomst was genoemd. Ze kwamen ongeveer 15% tekort. Niet voor de groei — voor het assortiment dat die dag in het pand lag. De kubieke meters klopten, de pallets pasten. Alleen had niemand geteld hoeveel artikelen een pickplaats nodig hadden.

Tel twee dingen per artikel: hoe vaak iemand naar de plaats loopt, en hoeveel stuks eruit gaan. Het eerste bepaalt hoeveel plaatsen je nodig hebt, het tweede hoe vaak je aanvult.

VierFysieke kenmerken — breder of hoger

Afmetingen, gewicht, stapelbaarheid, temperatuur en gevaarlijke stoffen. Wat dit bepaalt is de vraag die een duur gebouw van een heel duur gebouw scheidt: heb je meer vloer nodig, of meer hoogte? Stellingen kun je vervangen. Een dak til je niet op.

Onze standaard is zo hoog bouwen als mag. Grond, vloer en dak zijn per vierkante meter de dure onderdelen, en een hoger gebouw voegt daar niets aan toe — alleen gevel en staal. En dat „als mag" zoek je op vóórdat je verliefd wordt op een kavel. Sinds de Omgevingswet staat de maximale bouwhoogte in het omgevingsplan van de gemeente, en je vindt hem per adres via Regels op de kaart in het Omgevingsloket. Hoger bouwen dan het plan toestaat kan alleen met een vergunning voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit: een procedure met een doorlooptijd en een uitkomst die je niet vooraf kent.

Dan het artikelbestand. Draai eerst een vulgraadcontrole op elk afmetings- en gewichtsveld. In onze ervaring is dat bij de meeste bedrijven tussen de 50 en 80 procent gevuld, en tot het gerepareerd is, is alles erna een schatting. In sectoren als levensmiddelen, drogisterij en doe-het-zelf, tuin en dier leveren leveranciers afmetingen en gewichten van handels- en logistieke eenheden via GS1 Data Source. Vraag eerst wat al bestaat, voordat je met een meetlint gaat lopen.

VijfOntvangstprofiel — de rekensom van de docks

Een dock toevoegen aan een bestaand pand betekent de gevel openzagen, het laadplein verleggen en ruimte op het terrein verliezen. Het is het dichtst dat een magazijn komt bij het verplaatsen van een dragende muur. Drie getallen zijn genoeg: inkomende wagens per dag op piek, gemiddelde standtijd, en hoe de aankomsten over de dag verdeeld zijn.

Aankomsttijd ontbreekt bijna altijd in het systeem: vastgelegd wordt wanneer de ontvangst werd geboekt, niet wanneer de wagen op het terrein stond. Meet het dan twee weken met de hand. Twee weken klembord verslaat een jaar gokken.

ZesRetouren — de ruimte die niemand toewijst

Retouren worden bij het ontwerp vrijwel altijd vergeten en nemen daarna de plek in die het dichtst bij de verzenddeur ligt — meestal je pickgebied. Voor een webwinkel komt daar een Nederlandse regel bij die bepaalt wanneer ze komen.

De vraag is niet alleen hoeveel, maar wat er met een retour gebeurt. Direct terug op voorraad, eerst keuren, ompakken, opknappen of afvoeren: elke route vraagt een andere hoeveelheid ruimte. Tien procent die direct terug op voorraad gaat is een werkbank. Vier procent die gekeurd en omgepakt moet worden is een ruimte met mensen erin — naast de ontvangst, niet naast de verzending.

ZevenDe vorm van het bedrijf — nu en straks

Het laatste getal is geen getal. „We verwachten te verdubbelen" zegt weinig: dubbel zoveel orders met hetzelfde profiel is één gebouw, dubbel zoveel artikelen bij hetzelfde volume een ander, dubbel zo grote orders een derde.

De verandering die mensen overvalt is geen groei maar een andere vorm. De duidelijkste: een groothandel die direct aan consumenten gaat verkopen, op een eigen webwinkel of via bol. Op papier hetzelfde product, dezelfde voorraad. In de praktijk draait bijna elk getal om. Weinig orders met veel regels worden veel orders met één regel. Pickplaatsen nemen sterk toe. Inpakken wordt een afdeling. Retouren worden routine, met de termijnen hierboven. En de verzendtijd is geen afspraak met een klant meer, maar een gepubliceerde belofte waarop je wordt beoordeeld.

Plan daarom voor minstens 50 procent ruimte boven waar je nu staat — onze ondergrens, geen voorspelling. Niet uit optimisme, maar omdat een verhuizing duurder is dan verhuizers en inrichting: dubbele huur, stellingen die net niet passen in de nieuwe stramienmaat, alles opnieuw indelen, weken lagere throughput. En de mensen die niet meeverhuizen. Stellingen kun je kopen. Tien jaar kennis van je operatie niet.

Die ruimte hoeft geen lege vloer te zijn. Houd hem vast als mogelijkheid: vrije hoogte waar later een entresol in past, een vloer die hem draagt, een stramien dat hem niet in repen snijdt, dockopeningen in de gevel voorbereid, stroom boven het huidige verbruik. Dat kost weinig bij de bouw en is achteraf duur of onmogelijk.

DoenDe gegevens ophalen

Alle zeven komen uit drie tabellen die je al hebt — orderkoppen, orderregels en voorraadmutaties — plus je artikelbestand, je ontvangsten en je retouren. Vierentwintig maanden waar het kan, twaalf als minimum. Het maakt niet uit of dat Exact, AFAS, Business Central of iets anders is.

Twee dingen vind je altijd. Het artikelbestand is slechter dan iedereen denkt, en dat is op zich al een bevinding. En de verdelingen verrassen: het orderprofiel is zelden de vorm die verkoop gelooft, de bewegingscurve is meestal steiler dan gevreesd, en de piek is scherper dan de financiële cijfers laten zien, omdat omzet uitmiddelt wat het aantal orders niet doet.

Sta je al in een pand? Dezelfde rekensom levert dan geen specificatie op maar een gap-analyse: wat we nodig hebben, wat we hebben, en of het tekort binnen deze muren op te lossen is. Meestal is het tekort pickplaatsen en proces, geen vierkante meters.

VolgendeVraag gemeten. De rest wordt gekozen.

De zeven getallen zijn vraag: feiten over je bedrijf die je meet en niet kiest. Alles daarna is antwoord — hoeveel mensen, in welke ploegen, met welk materieel, volgens welke pickmethode, tegen welke lichtingstijd. Het verticale liftsysteem en de standaardstelling aan het begin waren allebei antwoorden, gekozen voordat de vraag gemeten was.

Daarom gaat deel twee niet over het gebouw maar over de werkwijze. Je kunt geen gebouw dimensioneren voor een proces dat je nog niet hebt gekozen.

Deel een van Het hoe van het magazijn. BizBloqs Management Solutions B.V., Nederland. September 2026. Pakketvolumes: PostNL, zoals gepubliceerd in november 2025 (Emerce; NL Times) — normaal 1,2 miljoen per dag, piek ruim 3 miljoen; de factor 2,5 is daaruit afgeleid. Bedenktijd en terugbetaling: ACM, „Bedenktijd" voor verkopers, geraadpleegd september 2026. Bouwhoogte: omgevingsplan via Regels op de kaart in het Omgevingsloket. Productgegevens: GS1 Nederland, GS1 Data Source. De rekenvoorbeelden (970 pickplaatsen, 18 wagens) en de vuistregels (1,4 en 4 regels per order, 50 tot 80 procent gevuld artikelbestand, 50 procent ruimte) zijn eigen planningsuitgangspunten en ervaring, geen marktcijfers. Controleer de bronnen daar; regels en normen veranderen. Overname toegestaan met bronvermelding en een link. Reacties en correcties: hello@bizbloqs.com · bizbloqs.com