Pakbon maken: wat erop staat, voorbeeld en sjabloon
Wat is een pakbon?
Een horecagroothandel bestelt twintig dozen koffiebekers en vijf pakken servetten. In de bovenste doos zit een vel papier met dezelfde regels als de bestelling. Bij het uitpakken vinkt de ontvanger af wat er is en noteert wat ontbreekt. Dat vel heet een pakbon.
De pakbon is er in de eerste plaats voor de ontvanger. Die wil zonder te bellen of te mailen weten of de levering klopt, en wil een tekort meteen kunnen melden. Je hoort ook de woorden leverbon en afleverbon; daarmee wordt hetzelfde bedoeld.
Is een pakbon verplicht?
Nee. Er is geen algemene wettelijke plicht om een pakbon mee te sturen. Voor de factuur gelden wel wettelijke eisen, en groothandels en winkelketens leggen in hun leveringsvoorwaarden vaak vast dat er een pakbon bij moet, soms met bepaalde gegevens erop. Vraag bij een nieuwe afnemer dus welke eisen hij stelt.
Ook zonder plicht is een pakbon de moeite waard, zoals de volgende alinea's laten zien.
Waarom een pakbon loont
Voor de ontvanger is de pakbon de snelste manier om de levering te controleren. Voor jezelf is hij net zo nuttig. Meldt de klant een week later dat er maar vier pakken servetten zaten, dan zie je op je kopie wat er volgens de pakbon in de doos ging, wanneer de zending vertrok en hoeveel colli het waren. Met een ordernummer erop vind je ook terug wie de order heeft gepickt.
Een pakbon voorkomt ook gedoe bij een retour. Webshops leggen er vaak een retourinstructie bij, met het ordernummer dat de klant bij een retour moet noemen. Stuurt een webshop een cadeau rechtstreeks naar de ontvanger, dan staat het bedrag er meestal niet op, zodat de ontvanger het niet ziet. Bij zakelijke leveringen staat de prijs per eenheid er soms juist wel op. Prijzen op een pakbon zijn een keuze, geen regel.
Wat staat er op een pakbon? Een voorbeeld
Een goede pakbon past op één A4 en is in een halve minuut te lezen. Deze gegevens horen erop:
- je bedrijfsnaam, adres en een telefoonnummer of e-mailadres voor vragen over de levering
- het afleveradres, en het factuuradres alleen als dat afwijkt
- een pakbonnummer, je eigen ordernummer en het inkoopnummer van de klant
- de verzenddatum en het aantal colli (dozen of pallets) in de zending
- per regel het artikelnummer, de omschrijving, het bestelde aantal, het geleverde aantal en wat nog volgt
- bij levensmiddelen, cosmetica of medische producten het batchnummer en de houdbaarheidsdatum, en bij apparaten of dure artikelen het serienummer
- ruimte voor opmerkingen en een handtekening bij ontvangst
Het inkoopnummer van de klant wordt vaak vergeten. Een groothandel boekt de ontvangst in op zijn eigen inkooporder. Staat dat nummer niet op de pakbon, dan blijft je zending in de ontvangstzone staan tot iemand heeft uitgezocht bij welke order hij hoort.
Zo ziet het regelgedeelte van een voorbeeld pakbon eruit:
| Artikelnummer | Omschrijving | Besteld | Geleverd | Volgt |
|---|---|---|---|---|
| KB-200 | Koffiebeker 200 ml, doos à 50 | 20 | 20 | 0 |
| SV-33 | Servet 33 x 33 cm, pak à 100 | 5 | 4 | 1 |
De kolom „Volgt” voorkomt een telefoontje. De ontvanger ziet dat het vijfde pak servetten niet vergeten is, maar later komt.
Een pakbon maken
Een pakbon maken met de hand gaat prima bij een paar orders per dag. Werk je met tientallen orders, typ de regels dan niet over maar neem ze over uit je orderbestand. Zo is de pakbon altijd gelijk aan de bestelling, ook na een wijziging op het laatste moment.
Download het sjabloon als Excel (sjabloon-pakbon.nl.xlsx) of pdf (sjabloon-pakbon.nl.pdf). Het sjabloon heeft een kop voor je bedrijfsgegevens, het afleveradres, het pakbonnummer, je ordernummer en de referentie van de klant, en een regeltabel met regelnummer, artikelnummer, omschrijving, besteld, geleverd, nog te leveren, batchnummer en houdbaarheidsdatum. Onderaan staat ruimte voor opmerkingen en een handtekening.
Daarnaast staan er optionele kolommen in: serienummer, gewicht in kg, douanecode (HS-code) en prijs per eenheid. Heb je ze niet nodig, laat ze dan leeg of haal ze weg. Een batchnummer vul je alleen in voor artikelen die er een hebben.
Dit sjabloon is een startpunt, geen juridisch advies. Controleer de eisen van je afnemer en van de landen waar je zending doorheen gaat.
Pakbon bij een palletzending
Bij pakketten is één pakbon in de bovenste doos genoeg. Bij pallets werkt dat anders. Stel, je levert drie pallets aan het distributiecentrum van een winkelketen. De ontvanger wil elke pallet inboeken en wegzetten zonder de folie eraf te halen. Daarvoor moet hij per pallet weten wat erop staat.
Daarom krijgt elke pallet een eigen, uniek palletnummer op het palletlabel, als barcode en leesbaar. Werk je met de afnemer via EDI, dan stuur je vóór de levering een elektronisch verzendbericht. Daarin staan de pallets van de zending en wat op elke pallet ligt. Bij aankomst scant de ontvanger het palletlabel en weet hij meteen welke artikelen, aantallen en batchnummers op die pallet staan. Werk je zonder EDI, dan zet je dezelfde palletgegevens op de pakbon: per palletnummer de artikelen die erop liggen. Dat unieke palletnummer heet de sscc, en het elektronische verzendbericht heet de desadv.
Volgens de richtlijnen van GS1 telt het palletnummer 18 cijfers en hoort het bij precies één pallet. Het nummer zelf zegt niets over de inhoud; die staat in het verzendbericht of op de pakbon. Plak twee labels op twee aangrenzende zijden van de pallet, zodat een heftruckchauffeur er altijd één ziet. Op het label staat het palletnummer in de onderste barcode.
Staan er drie artikelen op één pallet, dan staan ze alle drie in het blok van die pallet. Een WMS kan ook SSCC-labels maken voor pallets met één artikel en voor gemengde pallets.
Download de palletversie als Excel (sjabloon-pakbon-pallets.nl.xlsx) of pdf (sjabloon-pakbon-pallets.nl.pdf). Bovenaan staan de ordergegevens: afzender, afleveradres, pakbonnummer, ordernummer, referentie van de klant, verzenddatum en het aantal pallets. Daaronder volgt per pallet een blok, zoals „Pallet 1”, met het SSCC van die pallet, het type pallet met afmetingen en brutogewicht, en daaronder de artikelregels met GTIN, aantal, batchnummer en houdbaarheidsdatum. Ook hier zijn serienummer, gewicht, douanecode en prijs per eenheid optionele kolommen.
Veeg zijwaarts om de hele afbeelding te zien.
Digitaal of geprint?
Beide kan, en veel bedrijven doen allebei. Op papier ziet de ontvanger bij het uitpakken meteen wat er hoort te zijn, en kan hij een tekort direct op het vel noteren. Digitaal is makkelijker te bewaren, door te mailen en terug te vinden als een klant later vraagt wat er in een doos zat.
Een veelgebruikte werkwijze: een papieren pakbon in de doos of op de pallet, en dezelfde pakbon als pdf bij de order bewaard. Mail je de pakbon vooraf, dan kan de ontvanger de ontvangst alvast klaarzetten. Heeft de ontvanger een tekort of beschadiging gemeld, bewaar dan ook de getekende kopie of een scan ervan.
Let wel: een afnemer met een eigen ontvangstsysteem wil de gegevens soms elektronisch, in plaats van op papier. Vraag dat vooraf.
Een pakbon bewaren
Een pakbon is niet verplicht, maar zodra je hem gebruikt om een levering te onderbouwen, hoort hij bij je administratie. Voor de basisgegevens van een administratie, zoals verkoop- en inkoopgegevens en voorraadgegevens, geldt een bewaartermijn van zeven jaar. Of je pakbonnummers daaronder vallen, hangt af van hoe jij ze gebruikt. Vraag het je boekhouder.
Handige afspraken, ook als je het niet hoeft:
- Bewaar de pakbon bij de order, niet los in een map. Dan vind je hem terug met het ordernummer.
- Een digitale pakbon bewaar je digitaal. Een papieren pakbon mag je scannen, als de scan het origineel volledig weergeeft.
- Bewaar de getekende kopie, want daarop staat wat de ontvanger heeft aangenomen.
- Bewaar ook de pakbonnen van wat je inkoopt, naast de factuur van je leverancier. Daarmee controleer je later of je betaalt voor wat er is binnengekomen.
Pakbon, factuur, paklijst, picklijst en vrachtbrief: de verschillen
Deze vijf documenten worden vaak door elkaar gehaald, terwijl ze elk een andere lezer hebben.
De factuur is je betaalverzoek. Daarop staan prijzen, btw en betaaltermijn, en ze moet voldoen aan de wettelijke factuureisen van de Belastingdienst. De factuur gaat meestal per e-mail naar de administratie van de klant. De pakbon gaat mee met de goederen naar de mensen in het magazijn of de winkel.
De picklijst is voor je eigen magazijn. Die vertelt de picker wat hij uit welke locatie moet halen. De pakbon is voor de ontvanger en laat zien wat er in de zending zit.
De paklijst beschrijft per doos of pallet wat erin zit, met gewicht en afmetingen. Die is bedoeld voor de vervoerder en bij export ook voor de douane. De pakbon is bedoeld om de bestelling te controleren. Bij export komen er nog documenten bij, zoals de commercial invoice voor de douane.
De vrachtbrief is het vervoersdocument tussen jou en de vervoerder. De chauffeur heeft hem bij zich, en de ontvanger tekent daarop voor het aantal colli, niet voor de inhoud. Bij internationaal wegvervoer gebruik je de cmr vrachtbrief.
De BizBloqs pakbon
De BizBloqs pakbon toont serienummers en batchnummers. De inhoud staat per pallet of per doos op de pakbon. De pakbon is in meerdere talen beschikbaar. Op de pakbon staan douanecodes, gewichten en prijzen. Verkoop je een set (een stuklijst of BOM, ook wel kitting), dan kan de inhoud van die set op de pakbon worden afgedrukt. BizBloqs heeft ook een Bill of Lading-versie van de pakbon. BizBloqs drukt ook CMR-documenten af.
De prijzen zijn de artikelprijzen die op de pakbon verschijnen. De douanecodes komen uit het artikelbestand, waar je per artikel de HS-code vastlegt. De pakbon is geen douanedocument en BizBloqs maakt geen douanedocumenten; gaat je zending de grens over, dan heb je de documenten van de vorige sectie nodig. Wat er op de pakbon komt en in welke taal hij wordt gemaakt, volgt uit de instellingen in het systeem (zoals batch, serienummer, HS-code en taal). De palletinhoud op de pakbon werkt zonder EDI.
Meer over het magazijnsysteem erachter lees je bij wms software.
Veelgestelde vragen
- Is een pakbon verplicht?
- Nee. Er is geen algemene wettelijke plicht om een pakbon mee te sturen. In de praktijk vragen groothandels en winkelketens er wel vaak om in hun leveringsvoorwaarden, en voor de factuur gelden wel wettelijke eisen. Het sjabloon op deze pagina is een startpunt, geen juridisch advies.
- Wat staat er allemaal op een pakbon?
- Je bedrijfsnaam en adres, het afleveradres, het pakbonnummer, je ordernummer en het inkoopnummer van de klant, de verzenddatum en het aantal colli. Per regel komen daar het artikelnummer, de omschrijving, het bestelde en het geleverde aantal bij, en waar nodig het batchnummer en de houdbaarheidsdatum.
- Wat is het verschil tussen een pakbon en een factuur?
- De pakbon gaat mee met de goederen en laat zien wat er geleverd is. De factuur is het betaalverzoek met prijzen en btw, en moet voldoen aan de wettelijke factuureisen. Prijzen op een pakbon zijn een keuze, geen regel; btw en het totaalbedrag horen op de factuur.
- Wat is het verschil tussen een pakbon en een picklijst?
- De picklijst is voor je eigen magazijn: die vertelt de picker wat hij uit welke locatie moet halen. De pakbon is voor de ontvanger: die laat zien wat er in de zending zit.
- Wat is het verschil tussen een pakbon en een vrachtbrief?
- De pakbon is voor de ontvanger en beschrijft de inhoud van de bestelling. De vrachtbrief is het vervoersdocument tussen verzender en vervoerder; daarop tekent de ontvanger voor het aantal colli dat de chauffeur aflevert. Bij internationaal wegvervoer is dat de CMR-vrachtbrief.
- Hoe lang bewaar je een pakbon?
- Een pakbon is zelf niet verplicht, maar gebruik je hem om een levering te onderbouwen, bewaar hem dan bij je administratie. Voor de basisgegevens van een administratie, zoals verkoop- en inkoopgegevens en voorraadgegevens, geldt een bewaartermijn van zeven jaar. Vraag je boekhouder of je pakbonnen daaronder vallen.
- Digitale of geprinte pakbon?
- Beide kan. Digitaal is makkelijk te bewaren en te mailen, op papier ziet de ontvanger bij het uitpakken meteen wat er hoort te zijn. Veel bedrijven sturen er daarom een mee in de doos en bewaren de kopie digitaal.
Klaar om BizBloqs op je eigen proces te zien?
Boek een demo en we lopen je magazijn- en orderstroom van begin tot eind door — inkomend, opslag, orderpicken, verzenden, retouren — en vertellen je eerlijk wat BizBloqs zou veranderen.
Twee vragen over je eigen operatie
Hoeveel van je artikelen staan op een pickplaats die ze minder dan één keer per maand leegmaken?
Hoeveel systemen houden na je laatste koppeling een voorraadaantal bij voor hetzelfde artikel? Noem ze.